bilimsel makale Yangın ve Yapı Malzemelerinde Etkisi Yrd.Doç.Dr.Mima(rDGSA)OrhanREMAN Balıkesir ÜniversitesiMüh.Mim.Fak.Mim.Böl. Öğretım Üyesi Özet B ilindiği gibi yapılar çok değişik etkenlerle karşı karşıyadır. Genelde dış cephede atmosferik etkiler altındaki yapı malzemeleri mekanik aşınımlara fiziksel ve kimyasal değişimlere uğrayabilirler. İç mekanlarda da anormal koşullarda malzeme benzer sorunlarla karşı karşıyadır. Doğal olarak bu değişim olağanüstü koşullarda çok çabuk gelişebilmektedir. Yani yangın deprem vs. gibi ani koşullarda malzemedeki değişim malzemenin yapısına bağlı kalarak çok kısa sürede gelişebilmekte, malzeme orijinal yapısından farklılaşabilmektedir. Ancak burada önemli olan konu, yapı malzemelerinin böylesi olağanüstü koşullarda sağlıklı performans gösterebilmesidir. Özellikle son yıllardaki teknolojik gelişmelere rağmen çoğu kez yangınlar karşısında can ve mal kayıplarının önemli boyutlarda olduğunu üzüntü ile duymaktayız. Bir anda alevlerin binayı sarması ve çıkan zehirli gazların neden olduğu ölümler, yakından bilinen gerçeklerdir. Son 15-20 yıl içinde tasarımcılar yapı eleman ve malzemelerinin seçiminde daha farklı bir bilince 30 ulaşmışlardır. Bunu, bugüne kadar geçirilen olumsuzlukların; kayıp ve zararların bir sonucu olarak da değerlendirmek mümkündür. Şurası sevindiricidir ki artık yapı eleman ve malzemeleri yapı fiziği çerçevesinde incelenerek belirli standartlarla tarif edilebilinmektedir. Bu yaklaşımlar, yapı malzemelerinin olağan ömrünün daha uzamasını sağlaması yanında; alınan aktif ve pasif önlemlerle olağanüstü koşullarda da dayanım gücünün artmasını sağlayarak, can ve mal kayıplarını minimize etmektedir. Sonuç olarak bugüne kadar yaşadığmız olaylar günümüz yapılarında Tasarımcı-Malzeme Bilgisi ilişkisinin geçmişten çok daha farklı bir boyuta taşınması gerekğini önemle vurgulamaktadır. 1. Giriş Olağanüstü koşullarda yapılardan iyi performans beklenmelidir. Bu iyi performans deprem ve yangında, ana strüktürün kendisini hasara rağmen kendisini koruyarak çökmeden dengede kalması veya uzun süre ayakta kalabilmeyi başarabilmesidir. Bu istenilen performans olağanüstü koşullarda can ve mal emniyeti bakımından çok önemlidir. Bugüne kadar çeşitli yangınlarda üstün yetenekli malzemelerin bulunmamasından, konuya gerekli önem verilmemesinqen veya malzemenin yetenekleri doğrultusunda kullanılamamasından kaynaklanan büyük zararlar yaşanmıştır. Bu nedenle yangına dayanıklı strüktürlerin ortaya konabilmesi için yanma olayının ve malzeme yapısının yangın etkisindeki değişimlerinin iyi bilinmesi gerekmektedir. Ancak; bilinçli malzeme ve strüktür seçimi ile sağlıklı planlama sentezinde yangın etkisi minimize edilebilinmektedir. Özellikle son on beş yıl içinde bu konularla ilgili çok büyük gelişmeler kaydedilmiştir. Çok çeşitli faktörler dikkate alınarak yangın senaryoları hazırlanarak laboratuvarlarda deneysel uygulamalar sonucu çeşitli standartlara ulaşılmıştır. Geniş etkenler dikkate alınarak 31 adımdaki ayrı incelemelerle British Standart 476 olarak katlanan çalışma genelde temel prensipleri ortaya koymaktadır. Bu adımlardan; BS.476 Kısım 4: Malzemede Yanmazlık. BS.746 Kısım 5: Tutuşma Testleri. BS.476 Kısım 7: Malzeme Yüzeyinden Alev-Ateş Sıçrama Testleri. BS.476 Kısım 8: Bina Konstrük-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=