Titreşim Yalıtımı ve Kontrolü Soner BİÇER (*) Titreşim Yalıtımına Giriş: Geçmişte istenmeyen makine titreşimlerinin yalıtımı için cihazların bir mantar parçası veya kauçuk üzerine oturtulması yeterli görülürdü. Fakat günümüzde daha iyi bilgiler ve yüksek beklentiler sonucunda bu geleneksel çözümler hem büyük binalarda hem de genel endüstriyel çevrelerde yetersiz kaldı. Bina yapımlarında, gelişmiş tasarımlar daha hafif fakat çok daha esnek yapılara izin vermektedir. Aynı zamanda, artan güçlü klima-havalandırma ve yardımcı cihaz gereksinimleri ortaya çıkmaktadır ve bunlar daha çok en üst katlardaki makina dairelerine monte edilmektedirler. Bunun sonucunda cihaz titreşimi büyük bir problem olarak gündeme gelmektedir. Benzer olarak genel endüstride de çalışanların ağır titreşim ve bina gürültülerinden arındırılmış daha gelişmiş yaşam ve iş ortamı talepleri, titreşim ve bina gürültüsünün iyileştirilmesi ihtiyacını arttırmıştır. İyi bir sonuç elde edilebilmek için hesaplanmış bir titreşim kontrolu yapılması gerekir. Statik Çökmenin Önemi: Titreşim yalıtımı cihazın kendi ağırlı3 8 YALITIM• ARALIK2001 ğı altında sıkışan kauçuk veya yay gibi elastik montaj elemanları üzerine oturtularak sağlanabilir. Elde edilen yalıtımın derecesi montaj elemanının sıkışma miktarı (statik çökme) ile doğru orantılıdır. Elde edilen statik çökme arttıkça o denli iyi titreşim yalıtımı sağlanır. Yalıtım Verimliliği: Herhangi bir elastik yalıtım sisteminin etkinliği yalıtım verimi terimiyle ifade edilir. Bu ise; izolatörler tarafından sönümlenen toplam titreşim gücünün yüzdesi ile tanımlanır. Basit bir yaylı sistemin yalıtım verimi statik çökme ve rahatsız edici frekans değerleri ile bulunabilir. Kauçuk izolatörler için daha doğru bir hesaplama statik çökme yerine dinamik doğal frekans değerleri kullanılarak yapılabilir. Herhangi bir durumdaki yalıtım verimini değerlendirirken aşağıdaki durumlar göz önüne alınmalıdır. Cihaz tipi ve çalışma ağırlığı Titreşime neden olan gücün doğası ve yüksekliği Cihaz hareketindeki kısıtlamalar (ağırlık bloklarına bakınız) Cihazın bina içinde bulunduğu yer Örneğin, % 80 yalıtıin verımı, gırış katına yerleştirilmiş olan 5 kW gücündeki bir cihaz için tatmin edicidir belki, fakat özellikle de değerli bir ofise veya yerleşim birimine bitişik esnek üst kat zeminine monte edilen 100 kW gücündeki bir cihaz için tamamen yetersizdir. Böyle bir durumda % 97'ye yakın bir yalıtım verimi istenir. Statik Çökme Rehberi rahatsız edici frekans, statik çökme ve montaj noktası arasındaki önemli teorik ilişkiyi özetlemektedir. İzolatör Seçimi: Titreşim kontrol problemlerine geniş kapsamlı etkili ve ekonomik sonuçlara doğru seçimlerin yapılmasıyla ulaşılabilir. Bunlar; Yaylı Titreşim Alıcılar: Kapalı, açık ve düşey sıkıştırıcılar; Kauçuklar: Tek ve çift çökmeli İzolatör askıları: Kauçuk, kauçuk/yay ve yay elemanları. Pad elemanlar: Neoprene, mantar ve mantar/neoprene sandviç. Özel ürünler: Yüzen yer montaj elemanları, sismik elmanlar, şok izolatörleri Stabilize Edici Bloklar: Yalıtım sisteminin verimli olabilmesi
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=